EOW to skrót od określenia „osadnik wirowy” – specjalistycznego urządzenia do podczyszczania wód opadowych i ścieków. Usuwa przede wszystkim zawiesiny, wykorzystując ruch wirowy cieczy, siłę odśrodkową oraz grawitację. Dzięki temu chroni dalsze elementy kanalizacji, między innymi separatory i oczyszczalnie, przed nadmiernym zamuleniem.
Co oznacza skrót EOW?
Osadnik wirowy EOW służy do oddzielania zanieczyszczeń stałych od wody. Zawiesiny, takie jak piasek, żwir, cząstki gruntu czy inne cięższe frakcje mineralne, opadają do części osadowej urządzenia, a podczyszczona woda odpływa dalej do instalacji.
EOW nie jest tym samym co separator substancji ropopochodnych. Jego podstawowym zadaniem jest separacja zawiesin. W określonych konfiguracjach może jednak współpracować z separatorem, na przykład lamelowym ESL-OW. Wtedy układ usuwa także lekkie zanieczyszczenia, w tym substancje ropopochodne.
Jak działa osadnik wirowy?
Ścieki lub wody opadowe dopływają do zbiornika przez wlot wyposażony w deflektor kierunkowy. Element ten nadaje strumieniowi ruch wirowy, dzięki czemu ciecz zaczyna krążyć wewnątrz komory zamiast przepływać przez nią wyłącznie w linii prostej.
W czasie wirowania cięższe cząstki są przemieszczane w kierunku ścian i dna zbiornika. Działają na nie siły odśrodkowe, a następnie grawitacja powoduje ich opadanie do komory osadowej. Oczyszczona woda przemieszcza się natomiast do centralnej części urządzenia i jest odprowadzana przez rurę centralną.
Taki przebieg przepływu pozwala uzyskać dużą skuteczność separacji przy stosunkowo niewielkiej powierzchni zajmowanej przez urządzenie. W porównaniu z tradycyjnym osadnikiem poziomym EOW może zapewnić podobną funkcję podczyszczania przy bardziej zwartej konstrukcji i dużych obciążeniach hydraulicznych. Rzeczywista skuteczność zależy jednak od parametrów zlewni, przepływu oraz właściwego doboru urządzenia.
EOW-1 i EOW-2 – czym się różnią?
Podstawowy podział obejmuje osadniki jednokomorowe i dwukomorowe. Różnica dotyczy przede wszystkim budowy zbiornika oraz sposobu zatrzymywania poszczególnych frakcji zanieczyszczeń.
| Typ | Liczba komór | Zastosowanie i funkcja |
|---|---|---|
| EOW-1 | Jedna komora | Separacja zawiesin oraz zatrzymywanie części zanieczyszczeń lekkich w wydzielonej części zbiornika |
| EOW-2 | Dwie komory | Oddzielenie strefy zatrzymywania cząstek pływających od komory odpływowej |
| EOW-2 z wkładem lamelowym ESL-OW | Dwie komory oraz separator lamelowy | Podczyszczanie zawiesin i dodatkowe usuwanie substancji ropopochodnych |
Wybór wariantu zależy między innymi od rodzaju zlewni, przewidywanego natężenia przepływu oraz wymaganego poziomu podczyszczenia. Dobór urządzenia do konkretnej instalacji wymaga obliczeń hydraulicznych, a nie tylko porównania jego wymiarów.
Gdzie stosuje się EOW?
Osadniki wirowe wykorzystuje się tam, gdzie wody opadowe lub ścieki mogą zawierać znaczne ilości zawiesin mineralnych i innych zanieczyszczeń stałych. Typowe miejsca zastosowania obejmują:
- drogi i trasy o dużym natężeniu ruchu
- parkingi oraz place manewrowe
- stacje paliw
- place przemysłowe i obszary składowe
- kryte garaże, warsztaty i myjnie samochodowe
- zlewnie miejskie oraz tereny portowe
Na terenach, na których występuje ryzyko przedostania się olejów lub paliw do kanalizacji, sam osadnik może nie wystarczyć. W takim przypadku stosuje się układ z separatorem substancji ropopochodnych. EOW pełni wtedy funkcję wstępnego podczyszczania i ogranicza ilość osadu trafiającego do separatora.
Technologia wirowa jest ceniona przede wszystkim za połączenie kilku cech użytkowych:
- wysoka skuteczność separacji zawiesin przy dużych obciążeniach hydraulicznych
- mniejsza powierzchnia zabudowy niż w przypadku wielu osadników poziomych
- możliwość montażu pod drogami i innymi nawierzchniami obciążonymi ruchem
- łatwy dostęp do komory podczas inspekcji i czyszczenia
- elastyczne dopasowanie głębokości posadowienia oraz elementów nadbudowy
Wymogi prawne i eksploatacja
Osadnik powinien być dobrany i zastosowany zgodnie z wymaganiami dotyczącymi jakości odprowadzanych wód oraz warunków pracy całego systemu kanalizacyjnego. W dokumentacji technicznej urządzeń mogą być wskazywane między innymi PN-EN 1917, dotycząca betonowych elementów studni, oraz PN-EN 858, odnosząca się do separatorów cieczy lekkich. Sama obecność urządzenia nie zwalnia jednak projektanta ani właściciela instalacji z obowiązku sprawdzenia aktualnych wymagań dla danej inwestycji.
Dla wariantów EOW-1 i EOW-2 w dostarczonym materiale wskazano Krajową Ocenę Techniczną ITB-KOT-2017/0212, wydanie 2. W praktyce eksploatacyjnej należy kontrolować ilość zgromadzonego osadu i usuwać go zgodnie z dokumentacją urządzenia. Monitoring, na przykład z użyciem systemu SMARTSEP, może sygnalizować poziom osadu, obecność warstwy oleju lub przepełnienie, ograniczając potrzebę ręcznych kontroli.
